Απόψεις του Ε.Σ.Ε.ΚΑΝΝΑ. για τη νέα ΚΥΑ 1033/364487/2020 σχετικά με την καλλιέργεια βιομηχανικής κάνναβης
Αθήνα, 04/03/2021
ΠΡΟΣ:
Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων,
κ. Σ. Λιβανό
ΚΟΙΝ.:
Δ/νση Συστημάτων Καλλιέργειας & ΠΦΠ,
κ. Κ. Αναστόπουλος, κα Β. Λαϊνά
ΘΕΜΑ: Απόψεις επί της νέας ΚΥΑ 1033/364487/2020 σχετικά με τους όρους και τις προϋποθέσεις καλλιέργειας βιομηχανικής κάνναβης
Εισαγωγή
Αξιότιμε κ. Υπουργέ,
Στην Ελλάδα, αν και η καλλιέργεια βιομηχανικής κάνναβης ξεκίνησε το 2016, βασικά θέματα που αφορούν την παραγωγή, μεταποίηση και διάθεση ελληνικών προϊόντων δεν έχουν ακόμα ρυθμιστεί, με αποτέλεσμα να υπονομεύεται η υγιής και βιώσιμη ανάπτυξη ενός νέου κλάδου που αποδεδειγμένα μπορεί να συμβάλει στην επανεκκίνηση της ελληνικής οικονομίας.
Ακόμα και στις ελάχιστες εκείνες περιπτώσεις όπου υπήρξαν ρυθμίσεις, αυτές ήταν αποσπασματικές, χωρίς κανέναν σχεδιασμό, και οι όποιες αποφάσεις λήφθηκαν απουσία διαλόγου με τους επαγγελματικούς φορείς του κλάδου.
Αποτέλεσμα αυτής της προσέγγισης ήταν η, εν αγνοία μας, τροποποίηση της νομοθεσίας περί καλλιέργειας βιομηχανικής κάνναβης στις 31-12-2020 (ΚΥΑ 1033/364487/2020, ΦΕΚ 6021 Β’), με την οποία καταργήθηκαν οι ΚΥΑ 982/88573/2019 (ΦΕΚ 1444 Β’) και 981/88525/2019 (ΦΕΚ 1445 Β’).
Οι αλλαγές που ενσωματώθηκαν στη νέα ΚΥΑ κινήθηκαν, γενικά, προς σωστή κατεύθυνση, ιδίως ως προς τη σύνδεση της παραγωγής με τη μεταποίηση και τη διάθεση, και δίνουν τις βασικές κατευθύνσεις για την οργάνωση και λειτουργία της παραγωγής, είτε για ιδία εκμετάλλευση είτε για μεταποίηση / διάθεση.
Ωστόσο, τα σημεία που μας έχουν προβληματίσει — και για τα οποία επισυνάπτεται αναλυτική τεκμηρίωση — αφορούν κυρίως την υποχρεωτική συμβολαιακή γεωργία και τον τρόπο εφαρμογής της.
Η υποχρεωτική εφαρμογή των όρων αυτών προϋποθέτει επαρκή ρύθμιση θεμάτων που αφορούν την παραγωγή, μεταποίηση και διάθεση των παραγόμενων προϊόντων, η οποία, στην περίπτωση της βιομηχανικής κάνναβης, δεν υφίσταται.
Ζητάμε την άμεση τροποποίηση / επαναδιατύπωση των όρων περί υποχρεωτικής συμβολαιακής και προτείνουμε, αντί της υποχρεωτικής συμβολαιακής, να κατατίθενται:
- συμβάσεις αγοραπωλησίας, όποτε αυτές συμφωνηθούν με μία ή περισσότερες μεταποιητικές / εμπορικές επιχειρήσεις, εντός ορισμένου χρονικού διαστήματος, ή
- συμφωνητικά συμβολαιακής, ή
- υπεύθυνη δήλωση περί μετέπειτα ιδίας χρήσης, εφόσον υπάρχει σχετική άδεια για ιδία μεταποίηση ή/και τυποποίηση.
Η σχετική άδεια δύναται να καλύπτει και γενικές κατηγορίες δραστηριοτήτων στις οποίες τεκμηριωμένα μπορεί να εμπίπτει η βιομηχανική κάνναβη.
Είμαστε στη διάθεσή σας για οποιαδήποτε διευκρίνιση και αναμένουμε την ανταπόκρισή σας στο από 11/01/2021 αίτημά μας για ορισμό συνάντησης.
Με εκτίμηση
Για τον Ε.Σ.Ε.ΚΑΝΝΑ.
- Παππά Κρίστα – Πρόεδρος
- Καπετάνιος Νίκος – Γενικός Γραμματέας
Τεκμηρίωση απόψεων επί της νέας ΚΥΑ 1033/364487/2020 σχετικά με τους όρους και τις προϋποθέσεις καλλιέργειας βιομηχανικής κάνναβης
Η βιομηχανική κάνναβη παρουσιάζει για τη χώρα σημαντικό οικονομικό και κοινωνικό ενδιαφέρον. Λόγω της αναπτυξιακής προοπτικής της και των ιδιαίτερων εδαφοκλιματολογικών συνθηκών της Ελλάδας, μπορεί να συμβάλει στη διάχυση και τόνωση της οικονομίας στην περιφέρεια και στην ανάπτυξη της μικρής και μεσαίας επιχειρηματικότητας, που αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής οικονομίας.
Μέσα από την έννοια της ανάπτυξης αναδεικνύεται ο πολυλειτουργικός χαρακτήρας της καλλιέργειας βιομηχανικής κάνναβης, η διασύνδεσή της με άλλους τομείς της οικονομίας, η δυνατότητά της να προσελκύσει νέους κατοίκους στην ύπαιθρο, καθώς και η σημασία της για την προστασία του περιβάλλοντος και την παραγωγή προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Κύρια χαρακτηριστικά της βιομηχανικής κάνναβης
- Νέα δυναμική καλλιέργεια που ευνοεί την ανάπτυξη καινοτόμων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων στην ύπαιθρο και μπορεί να αποτελέσει μοχλό ανάπτυξης της οικονομίας.
- Η «οικονομία της κάνναβης» παρουσιάζει παγκοσμίως εντυπωσιακή αύξηση, ιδίως σε προϊόντα ανθού και εκχυλισμάτων. Η Ελλάδα, λόγω κλίματος, μπορεί να κερδίσει αξιόλογο μερίδιο αυτής της νέας αγοράς.
- Η καλλιέργεια επιδρά θετικά στο περιβάλλον και την βιοποικιλότητα.
- Έχει εξαιρετικές προοπτικές στο πλαίσιο της κυκλικής οικονομίας, ως ανανεώσιμη και βιοδιασπώμενη πρώτη ύλη που μπορεί να αξιοποιηθεί πλήρως.
- Έχει σχετικά χαμηλές απαιτήσεις, δεν απαιτεί ζιζανιοκτόνα, καλλιεργείται εύκολα με βιολογικές πρακτικές, βελτιώνει και απορρυπαίνει τα εδάφη, ενδείκνυται για αμειψισπορά και συμβάλλει στην αναδιάρθρωση καλλιεργειών.
- Χαρακτηρίζεται από υψηλή παραγωγικότητα, καθώς μπορούν να αξιοποιηθούν όλα τα υπέργεια μέρη του φυτού και αποτελεί πρώτη ύλη για ~25.000 προϊόντα.
- Ευνοεί ιδιαίτερα τη συνεργασία μεταξύ επαγγελματιών διαφορετικών κλάδων, συμβάλλοντας στη διάχυση της οικονομίας.
- Προσελκύει κυρίως νέους, μορφωμένους επαγγελματίες με επενδυτική σκέψη, που θέλουν να εγκατασταθούν στην περιφέρεια αξιοποιώντας ακαλλιέργητες εκτάσεις.
- Οι μικρές / κατακερματισμένες εκτάσεις δεν αποτελούν μειονέκτημα για την καλλιέργειά της.
- Οι νέες δύσκολες συνθήκες (οικονομική & υγειονομική κρίση) στρέφουν αγρότες και επιχειρήσεις σε προϊόντα υψηλής ποιότητας, ανταγωνιστικότητας και καινοτομίας, με τη βιομηχανική κάνναβη να αποτελεί ιδανική επιλογή.
Οι αλλαγές που ενσωματώθηκαν στη νέα ΚΥΑ (1033/364487/2020, ΦΕΚ 6021 Β’) γενικά κινούνται προς σωστή κατεύθυνση, ιδίως ως προς τη σύνδεση της παραγωγής με τη μεταποίηση / διάθεση και την οργάνωση της παραγωγής.
Σημεία προβληματισμού
Τα σημεία που μας έχουν προβληματίσει είναι:
- η υποχρεωτική συμβολαιακή γεωργία,
- ο χρονικός περιορισμός για την υποβολή συμφωνητικού (30/9),
- η απαίτηση ειδικής αναφοράς σε «μεταποίηση βιομηχανικής κάνναβης» στην άδεια ή γνωστοποίηση λειτουργίας της μεταποιητικής μονάδας.
Η συμβολαιακή γεωργία μπορεί να αποτελέσει ισχυρό εργαλείο ανάπτυξης, καθώς οργανώνει την παραγωγή στη βάση συμφωνίας, με συγκεκριμένα ποιοτικά χαρακτηριστικά, τιμή και χρόνο παράδοσης, στοχεύοντας στο αμοιβαίο κέρδος, τη μείωση του ρίσκου και την αύξηση της ανταγωνιστικότητας.
Ωστόσο, η υποχρεωτική εφαρμογή ενός τέτοιου σχήματος προϋποθέτει πλήρη ρύθμιση θεμάτων παραγωγής, μεταποίησης και διάθεσης, που για τη βιομηχανική κάνναβη δεν υφίσταται.
Η βιομηχανική κάνναβη παραμένει ουσιαστικά νέα καλλιέργεια, με ανάγκη εξειδικευμένης γνώσης. Οι περισσότεροι καλλιεργητές χρειάζονται περίπου δύο χρόνια προσαρμογής, ενώ το ρίσκο και οι διακυμάνσεις τιμών παραμένουν υψηλά. Αυτό καθιστά δύσκολη την εκ των προτέρων δίκαιη συμφωνία και για τα δύο μέρη.
Επίσης, η πλειονότητα των επιχειρήσεων τυποποίησης και μεταποίησης που επεξεργάζονται προϊόντα βιομηχανικής κάνναβης είναι υφιστάμενες και οι άδειές τους αναφέρονται σε γενικές συναφείς δραστηριότητες, όπως «συσκευασία αρωματικών φυτών», που ουσιαστικά καλύπτουν και την βιομηχανική κάνναβη. Για να προβούν σε τροποποίηση της γνωστοποίησης λειτουργίας τους με ειδική μνεία στη βιομηχανική κάνναβη, απαιτούνται προηγουμένως σαφείς ρυθμίσεις.
Τέλος, το ανύπαρκτο ρυθμιστικό πλαίσιο αποκλείει την ανάπτυξη της «Οικοτεχνίας», που θα μπορούσε να προσφέρει σημαντικά οφέλη σε παραγωγούς ή/και ομάδες παραγωγών.
Πιθανές αρνητικές συνέπειες της υποχρεωτικής συμβολαιακής
Η υποχρέωση σύναψης συμφωνητικών εντός συγκεκριμένου χρόνου, όπως ορίζεται στην ΚΥΑ, ενδέχεται να δημιουργήσει:
- αυξημένο κίνδυνο στην παρακολούθηση της παραγωγής, της ποιότητας και στη διαμόρφωση τιμών, καθώς η ολοκλήρωση καλλιέργειας και μετασυλλεκτικών χειρισμών μπορεί να έπεται της προθεσμίας (30/9),
- καταστάσεις ομηρίας και εκμετάλλευσης τόσο παραγωγών όσο και μεταποιητικών / εμπορικών επιχειρήσεων,
- συνθήκες ανισότητας και αθέμιτου ανταγωνισμού μεταξύ υφιστάμενων και νεοεισερχόμενων επαγγελματιών,
- ενίσχυση μεσαζόντων και εισαγωγών,
- απαξίωση μιας δυναμικής καλλιέργειας που μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη της περιφερειακής οικονομίας, στη μείωση της ανεργίας και στην προσέλκυση νέων στον αγροτικό τομέα.
Η Ελλάδα, αν πράγματι επιδιώκει ένα μέλλον δημιουργικό, καινοτόμο και βιώσιμο, πρέπει να περιλάβει τη βιομηχανική κάνναβη στον αναπτυξιακό σχεδιασμό της. Οι αποφάσεις θα πρέπει να είναι καινοτόμες και πρωτοπόρες, με γνώμονα το γενικό συμφέρον και την έξυπνη και βιώσιμη ανάπτυξη χωρίς αποκλεισμούς και άτυπους αθέμιτους ανταγωνισμούς.
Οι όποιες καθυστερήσεις θα απαξιώσουν σύντομα τα οφέλη που θα μπορούσαν να υπάρξουν για τη χώρα από την ανάπτυξη της συγκεκριμένης αγοράς.