Πρόταση για την απλοποίηση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (Κ.Α.Π.) για έναν ανταγωνιστικό κλάδο κάνναβης
Εισαγωγή
Η κάνναβη στην Ευρώπη έχει γνωρίσει σταθερή ανάπτυξη από τα μέσα της δεκαετίας του 1990, με αύξηση των καλλιεργούμενων εκτάσεων άνω του 600%. Αναμένεται περαιτέρω επέκταση της καλλιέργειας κάνναβης σε ολόκληρη την ΕΕ, λόγω της αυξανόμενης ζήτησης ως πρώτης ύλης για τρόφιμα και μη.
Η κάνναβη μπορεί να καλλιεργηθεί σε όλη την Ευρώπη, από τη Φινλανδία έως την Ελλάδα, χάρη στην προσαρμοστικότητά της, καθιστώντας την ένα ευέλικτο και βιώσιμο πρώτο υλικό για πολλούς κλάδους. Σημειωτέον ότι η κάνναβη μπορεί να διαδραματίσει βασικό ρόλο στην επίτευξη αυτονομίας σε πρωτεΐνες και βιολογικά υλικά, συμβάλλοντας στη στρατηγική ανεξαρτησία της Ευρώπης.
Η ικανότητα της κάνναβης να βελτιώνει την υγεία του εδάφους, να προάγει τη βιοποικιλότητα και να αποθηκεύει διοξείδιο του άνθρακα την καθιστά ένα ουσιαστικό καλλιεργούμενο φυτό για τη βιώσιμη γεωργία, ευθυγραμμιζόμενη με τους περιβαλλοντικούς στόχους της ΕΕ στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και της στρατηγικής «From Farm to Fork».
Επιπλέον, οι ελάχιστες απαιτήσεις της κάνναβης υποστηρίζουν τη μετάβαση της ΕΕ σε μια κυκλική οικονομία, προσφέροντας σημαντικά οφέλη τόσο για τους αγρότες όσο και για την ευρύτερη οικονομία.
Η ανάπτυξη της καλλιέργειας κάνναβης προσφέρει ευκαιρίες για επανατοποθέτηση βασικών αλυσίδων παραγωγής και δημιουργία καινοτόμων θέσεων εργασίας υψηλών δεξιοτήτων. Ένα σαφές και επιστημονικά τεκμηριωμένο νομικό πλαίσιο είναι απαραίτητο για την υποστήριξη της ομαλής επέκτασης της αλυσίδας εφοδιασμού της κάνναβης στην Ελλάδα και στην Ευρώπη.
Αρκετά ρυθμιστικά εμπόδια εμποδίζουν την αναμενόμενη ανάπτυξη του τομέα. Οι αποκλίνουσες προσεγγίσεις της Ελλάδας σε σχέση με τα υπόλοιπα κράτη-μέλη, ιδίως όσον αφορά την καλλιέργεια και τη συγκομιδή όλων των μερών του φυτού της κάνναβης, συμπεριλαμβανομένων των ανθέων, δημιουργούν νομική αβεβαιότητα.
Αυτό αποθαρρύνει τόσο τους αγρότες όσο και τους επενδυτές, επιβραδύνοντας την ανάπτυξη τοπικών αλυσίδων αξίας. Με εξουσιοδοτημένες ποικιλίες κάνναβης που περιέχουν πολύ χαμηλά επίπεδα THC (τα οποία δεν επιτρέπουν καμία πιθανή ναρκωτική επίδραση), ο τομέας θα μπορούσε να παρέχει βιώσιμες, βιολογικές εναλλακτικές λύσεις που ανταποκρίνονται στην αυξανόμενη ζήτηση για οικολογικά προϊόντα.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Ελληνικός Σύνδεσμος Κάνναβης (ΕΣΕΚΑΝΝΑ), ως ο εθνικός εκπρόσωπος των καλλιεργητών, μεταποιητών και εμπόρων του κλάδου της βιομηχανικής κάνναβης, θέλουμε να προτείνουμε τρία βασικά μέτρα για τη διευκόλυνση της καλλιέργειας κάνναβης και τη βελτίωση του ρυθμιστικού ελέγχου.
1. Νομιμότητα για όλα τα μέρη του φυτού κάνναβης και δυνατότητα θέσπισης προδιαγραφών διάθεσης προϊόντων
Ιστορικό
Παρά τις πολλαπλές αποφάσεις του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης που επιβεβαιώνουν τη νομιμότητα της κάνναβης ως γεωργικού προϊόντος και ειδικά τη δυνατότητα συγκομιδής όλων των τμημάτων του φυτού, αρκετά κράτη μέλη εξακολουθούν να επιβάλλουν σημαντικούς περιορισμούς στην παραγωγή, τη συγκομιδή, την επεξεργασία και το εμπόριο προϊόντων ανθέων κάνναβης.
Τα άνθη κάνναβης, πλούσια σε κανναβινοειδή και άλλες φυτοχημικές ενώσεις, αποτελούν ένα συμπληρωματικό εισόδημα για τους αγρότες και έναν πολύτιμο πόρο για τις βιομηχανίες πράσινης χημείας, καλλυντικών και συμπληρωμάτων διατροφής.
Χωρίς ένα σαφές νομικό πλαίσιο, ολόκληρες οι αλυσίδες αξίας παραμένουν παγιδευμένες σε ένα καθεστώς νομικής αβεβαιότητας, πνίγοντας την ανάπτυξη κερδοφόρων και βιώσιμων αγορών που ανταποκρίνονται στην καταναλωτική ζήτηση για φυτικά συστατικά.
Λογική
Ο κλάδος της κάνναβης ανέμενε ότι, μετά την απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην υπόθεση Kanavape (C-663/18), θα υπήρχε μεγαλύτερη σαφήνεια και πιο ομοιόμορφη προσέγγιση μεταξύ των κρατών μελών σχετικά με το νομικό καθεστώς των ανθέων κάνναβης. Ωστόσο, δεν έχει παρασχεθεί συγκεκριμένη νομοθετική διευκρίνιση τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Δεδομένης της επικείμενης μεταρρύθμισης της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ), είναι επιτακτική η τροποποίηση του κανονισμού της Κοινής Οργάνωσης των Αγορών (ΚΟΑ) ώστε να επιβεβαιωθεί ρητά η νομιμότητα όλων των τμημάτων του φυτού της κάνναβης για την παραγωγή, τη συγκομιδή, την επεξεργασία και την εμπορία.
Πρόταση
Ο ΕΣΕΚΑΝΝΑ καλεί την ελληνική εθνική αρχή να στηρίξει τη ρητή νομιμοποίηση του νομικού καθεστώτος της κάνναβης μέσω νέας διάταξης στην επικείμενη Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ).
Επιπλέον, η συμπερίληψη της κάνναβης στον κατάλογο γεωργικών προϊόντων του άρθρου 75 της ΚΟΑ θα καταστήσει δυνατή την υιοθέτηση προτύπων εμπορίας που θα εξασφαλίζουν την ποιότητα των προϊόντων και την ασφάλεια των καταναλωτών, ενώ παράλληλα θα αποτρέπονται οι αθέμιτες πρακτικές και το παραεμπόριο από τρίτες χώρες.
2. Καθορισμός της κάνναβης και ορίου 0,5% THC κατά το στάδιο της πιστοποίησης της ποικιλίας
Ιστορικό
Σύμφωνα με τους ισχύοντες κανονισμούς της ΕΕ, μόνο οι επίσημα πιστοποιημένοι σπόροι κάνναβης μπορούν να διατεθούν στην αγορά για γεωργική παραγωγή. Οι ποικιλίες κάνναβης που είναι κατάλληλες για καλλιέργεια περιλαμβάνονται στον Κοινό Κατάλογο Ποικιλιών Γεωργικών Φυτικών Ειδών και μπορούν να καλλιεργηθούν για γεωργικούς σκοπούς εντός της ΕΕ.
Ωστόσο, ούτε η νομοθεσία της ΕΕ για τους σπόρους ούτε η Κοινή Αγροτική Πολιτική καθορίζουν ρητά απαιτήσεις περιεκτικότητας σε THC για αυτές τις ποικιλίες. Η σαφής διάκριση μεταξύ βιομηχανικής κάνναβης και άλλων προϊόντων είναι απαραίτητη για τη διενέργεια ελέγχων και για τη διασφάλιση της ασφάλειας των καταναλωτών.
Λογική
Η κάνναβη περιλαμβάνεται στο Παράρτημα I της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (TFEU) και θα πρέπει να υπόκειται σε συνεκτικό, πανευρωπαϊκό και εθνικό νομοθετικό πλαίσιο.
Ο καθορισμός ενός ορίου περιεκτικότητας σε THC 0,5% στο στάδιο της καταχώρισης ποικιλίας θα προσέφερε σαφήνεια ως προς το ποιες ποικιλίες κάνναβης μπορούν να καταχωριστούν, να πολλαπλασιαστούν και να διατεθούν στην αγορά για γεωργική παραγωγή.
Ενώ η Ελλάδα τηρεί σήμερα όριο THC 0,3% για την καλλιέργεια κάνναβης, αυτό δεν αποτελεί τη συνήθη πρακτική σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Για παράδειγμα, η Τσεχία επιτρέπει την καλλιέργεια κάνναβης με περιεκτικότητα THC έως 1%, ενώ η Ιταλία έως 0,6%.
Η μετάβαση από ένα όριο THC που καθορίζεται στο χωράφι σε ένα όριο που καθορίζεται στο στάδιο της καταχώρισης ποικιλίας θα εξαλείψει την ανάγκη για ετήσιους ελέγχους THC, οι οποίοι είναι επιβαρυντικοί και περιττοί.
Πρόταση
Η Κοινή Αγροτική Πολιτική θα πρέπει να περιλαμβάνει διάταξη που να ορίζει ότι μόνο οι ποικιλίες Cannabis sativa L. που περιλαμβάνονται στον Ευρωπαϊκό Κατάλογο με περιεκτικότητα σε THC έως 0,5% θα πρέπει να διατίθενται, να επεξεργάζονται και να διακινούνται εντός της ΕΕ.
Επιπλέον, τα εισαγόμενα προϊόντα κάνναβης θα πρέπει να συνοδεύονται από πιστοποίηση που αποδεικνύει ότι η πρώτη ύλη προέρχεται από ποικιλίες με το ίδιο όριο THC.
3. Αντικατάσταση εκτεταμένων ελέγχων στο πεδίο με δορυφορική παρακολούθηση
Ιστορικό
Σήμερα, η Ελλάδα και τα υπόλοιπα κράτη-μέλη υποχρεούνται να διενεργούν ελέγχους στο 30% των δηλωμένων επιφανειών κάνναβης. Αν μια ποικιλία υπερβεί το όριο THC, οι γεωργοί συχνά αναγκάζονται να καταστρέψουν την καλλιέργεια.
Λογική
Το τρέχον σύστημα επιβαρύνει σημαντικά τόσο τις εθνικές αρχές όσο και τους αγρότες. Η χρήση δορυφορικής παρακολούθησης, σε συνδυασμό με πιστοποιήσεις σπόρων και σύγχρονες τεχνολογίες, μπορεί να μειώσει το διοικητικό κόστος και το άγχος των παραγωγών.
Πρόταση
Το τρέχον σύστημα ελέγχου επί του πεδίου θα πρέπει να καταργηθεί και να αντικατασταθεί από δορυφορική παρακολούθηση, με υποχρέωση δήλωσης όλων των καλλιεργειών κάνναβης και δυνατότητα διενέργειας τυχαίων ελέγχων.